Істі аяқтайтын уақыт

Міне, 1986 жыл, Кеңес Армиясындағы қызметімнің 28-жылы да келді. Ленаның табанды қысымымен әскерден босауға моральдық тұрғыдан дайындала бастадым. Ертерек босасаң, баспана кезегіне де ертерек тұрасың. Бөлім бастығы Витя Бурцев өз босағанына дейін тағы екі жыл қызмет етуге үгіттеді, бірақ Лена үзілді-кесілді қарсы болды. Дұрыс айтты. Мен кеткеннен кейін Горбачевтің қайта құруы¹ басталып, айнала толық берекесіздікке айналды.

Қайда бару керек? Әрине, баяғыда халықтың қалауына қарамай ең дана партияның ОК-і Димитровград деп өзгерткен Мелекестегі өз адамдарыма тартылдым. Лена Черкассыны қалады. Ойландық, таразыладық, аздап пікір таластырып, Днепр жағасындағы қалаға баруға шештік. Балықты өзен, Ресей өлшемімен де жаман емес ормандар және жұмсақ климат басым түсті.

Контейнерді жіберіп, достарымызбен және қызметтестерімізбен қоштастық. 12-бөлімдегі Саша Ивлев, Вова Сентищев, Витя Бурцев секілді офицерлермен мәңгі қоштасу мұңды болды. «Имамы қандай болса, жамағаты сондай» деген мақал қандай әділ. Мұндай бөлімде қызмет ете беруге болатын. Шумилкиннің бөлімімен салыстырғым да келмейді. Ол бастығы тәкаппар әрі ұсақшыл еді…

Демалысты өткізіп, қоштасып, қарашаның алғашқы күндері таңертең өзімізге жақын Мирныйдан жаңа «Жигулимен» жолға шықтық: тіркеме және төбеге байланған қолдан жасаған жаңа қайық. Лена екеуміз алда, Андрюшка артқы орындықта. Таня ол кезде Петербург политехникумында оқитын. Андрейдің ұзақ жолды көтере алмай қаларынан бекер уайымдаппыз. Архангельск–Вологда жолы ақыры ашылып, дерлік толық асфальтталған екен. Тіркемеде көрпе, бір апталық құрғақ отын мен азықтың бәрі болды. Баламыз кәрі, жайылған шыршаларды айналып жүгіріп, отты шебер жақты. Өсіпті, бесінші жылына кірген солтүстік баласы.

Димитровград, 1982. Полкымыз көбейді. Екі Андрей.

Валя ұшақтан шығып келе жатқан Юрий Гагарин ескерткіші «Бункердегі тұтқынның» жанында күлкісін тыя алмай тұр.

Бәрі жиналды.

Сямг көлінде.

Жақсы ұйықтадық. Таңғы от, примус, керемет таңғы ас және жолға шықтық. Асықпай жүру қандай тамаша! Өмірімде алғаш рет кестесіз жүрдік. Шұңқырсыз жол, таза жиектер, елді мекендер оқиғадай, жол полициясы жоқ. 7 қарашада Мәскеуді айналып өттік те, қатты қар мен боран басталды. Не үшін асығамыз? Жол жиегіне түсіп, қараңғы түспей тоқтадық: мұндай көріністе жүру қауіпті еді. Таңертең бәрі басылып, бізді басып озғандардың не болғанын оңды-солды қарап, асықпай жүріп кеттік.

Мирныйдан Черкассыға дейін үш күн, екі түн жол жүрдік. Суықтан келіп, жазға жуық жылы жерге жеттік. Ленаның ата-анасының Белозерье ауылында, кейін әпкесінің үйінде тұрып, Черкассыдағы үйіміздің салынып бітуін күттік. 88 жылдың басында Маршал Конев көшесіндегі 1-үйдің 140-пәтеріне кірдік. Қазір де сонда тұрамыз, ескі достарымызды қабылдауға әрдайым дайынбыз.

[Қосымша >>]

Түсіндірмелер

1. Михаил Горбачев, 1931 жылы туған. ЖОО-дан кейін Ставрополь өлкелік комсомол комитетінің үгіт-насихат бөлімінде «жұмыс істеді». Құйрығын жақсы бұлғап, партиялық мансап жасап, ОК-ке орнықты. 1985 жылғы наурызда КПСС ОК Бас хатшысы, ал 15 наурызда, 1990 жылы КСРО Президенті болып сайланды. Не істесе де, қандай «бастамалар» көтерсе де, бәрі сәтсіздікпен, экономикадағы берекесіздікпен және бағалардың өсуімен аяқталды. 15 жыл төленген қарыз қалдырды. Алтын қоры 2000 тоннадан астамнан 200 тоннаға, он есе азайды. Билік пен партияға жармасып, Одақты сауатсыздықпен күйретті. Сөзшең. Түркиядағы Америка университетінің семинарында өзі мен әйелі жасырын антикоммунист болғанын, Кеңес жүйесін жою үшін КПСС-ке кіргенін де айтты.

   ↩